Nasza witryna używa plików cookies (ciasteczek) w celach statystycznych oraz by ułatwić korzystanie z serwisu. Zmieniając ustawienia w opcjach przeglądarki internetowej możesz zablokować zapisywanie plików cookies na Twoim urządzeniu.
01 października 2016
jesteś naszym gościem
 
Witamy w serwisie
katalog firm
firmy, usługi, towary
ogłoszenia drobne
dodaj ogłoszenie drobne
ostatnio dodane ogłoszenia
Praca:

Gosposię zatrudnię, tel. 781 513 147

Usługi:

Usługi Alpinistyczne, wszelkie prace na wysokości tel.515668546

Sprzedam:

Drewno kominkowe, brykiet, eko groszek, tel. 502 059 008

PIASECZNO - FIRMY - USŁUGI - TOWARY - INFOLINIA SERWISU: tel. 222 133 133
Historia wokół nas
 Potycz
    Historia Wokół Nas, miesięcznik Co i jak (nr 34) luty 2001

        Pierwsze wzmianki o Potyczy pochodzą z XV w. Po włączeniu Mazowsza do Królestwa Polskiego w 1526 r. była to wieś szlachecka położona w Ziemi Czerskiej, powiecie (sądowym) czerskim i parafii Czersk. Na północ od Potyczy istniały: szlachecki Pęcław, Caniewo (królewskie) i nad Wisłą Leśniki (królewskie; dziś Królewski Las), na zachodzie wsie: (szlacheckie) Rososza Wielka i Rososza Mała, na południu wieś Podgórzyce pod Konarami (własność kościelna). Na wschód od Potyczy przebiegała droga z Czerska, która przed Konarami rozwidlała się w kierunku Warki i Magnuszewa.

        Wieś była gniazdem rodowym Potyckich. Najstarszy znany z imienia Potycki - Jan pojawił się w aktach czerskich z 1410 r. Mikołaj wicemarszałek Bolesława księcia Mazowieckiego żył około 1444 r. Jeszcze jeden Mikołaj Potycki ok. 1576 r. miał we wsi 4 i pół łana ziemi. Według informacji z herbarza ród Potyckich wygasł. Być może była to przyczyna przejęcia tych włości na własność króla.
        Dokładniejsze informacje o opisywanej miejscowości pojawiają się dopiero w 1828 r., kiedy car Mikołaj I przekazał w Odessie część dóbr królewskich Skarbowi Królestwa Polskiego.


    Odcisk pieczęci wójta gminy Potycz z 1825 r.


        Potycz w okresie Królestwa Kongresowego stanowiła siedzibę zarządu majątku państwowego położonego między Jeziorką a Pilicą. Ekonomia rządowa Potycz obejmowała 3 miasta: Górę, Warkę i Czersk, folwarki: Potycz, Coniew, Moczydłów, Linin, Chynowska Wola, Krężel, Konary, Dębna Wola, Magierowa Wola, Stara Warka, Wichradz, Wrociszew, Niemojewice, Probostwo Czersk, Podominikański w Górze, Franciszkański, Dominikański, Kustodia, Wikariat, Wójtostwo pod Warką, wsie: Potycz, Królewski Las, Podgórze, Borki, Kępa Radwankowska, Kępa Kosumecka, Tatary, Minkowlas (obecnie Mikówiec), Chynów, Podgórzyce, Ostrówek, Pólko, Przylot, Klonowska Wola, Piaseczno oraz kolonie Gąski i Kąty. Ekonomia zarządzała też przewozem na Pilicy. Należały do niej łąki i pastwiska na prawym brzegu rzeki. Około 1827 r. Potycz liczyła 26 domów i 240 mieszkańców.
        Dobra ziemskie Potycz od Skarbu Państwa kupiła w 1832 r. Amelia z Hubów Wulfers. Była ona wdową po baronie Piotrze Wulfers, prezesie Administracji Dóbr Rządowych w Królestwie Polskim (zmarł w Berlinie w 1825 r.). W miesiąc po kupnie, Amelia sprzedała całość z zyskiem (nabyła za 208,408 zł, a sprzedała za 277,064 zł i 3 gr) małżonkom Józefowi Dionizemu Minasowiczowi i Ludwice z Anthoninów. Józef Minasowicz był członkiem Warszawskich Departamentów Rządzącego Senatu, referendarzem stanu, kawalerem wielu orderów.     W związku z przejściem Potyczy w ręce prywatne, w 1838 r. zarząd dóbr państwowych przeniesiony został do Moczydłowa. Minasowicz zmarł w Warszawie w 1849 r., w wieku 56 lat. Majątek odziedziczyli: wdowa Ludwika, córka Lucyna Agnieszka - od 1849 r. żona dzierżawcy Potyczy Waleriana Pągowskiego oraz synowie Stefan Julian i Jan Karol Tymoteusz.
        W 1853 r. po śmierci Ludwiki Minasowiczowej odbyła się publiczna licytacja majątku, połączona z postępowaniem działowym między sukcesorami. W ten sposób dobra nabył najstarszy z synów zmarłej dziedziczki Stefan Julian Minasowicz.
        Nowy właściciel gospodarował w Potyczy stosunkowo długo. Przez pewien czas sprawował opiekę nad młodszym o 10 lat bratem Janem Karolem Tymoteuszem.
        W drugiej połowie lat 60-tych XIX w. dobra były zadłużone w Towarzystwie Kredytowym Ziemskim. W 1865 i ponownie w 1868 r. groziła im licytacja za długi. Na majątek Potycz w tym okresie składały się: pałac z ogrodem i sadzawkami, zabudowania folwarczne przy gorzelni, budynki gospodarskie, pastwisko zwane Gródź, folwark, cegielnia, karczma i kuźnia, binduga, pastwiska na Kępie Potyckiej. Karczma znajdowała się też na folwarku Marynin.
        Minasowicz podejmował próby ratowania sytuacji finansowej m.in. poprzez sprzedaż części lasu zwanej Chrusta kupcowi z Góry Kalwarii Lejzorowi Blassowi (kontrakt zawarto w 1868 r.).
        W 1868 r. na podstawie ukazu carskiego w majątku przeprowadzono uwłaszczenie chłopów. Wydzielono 20 osad włościańskich. W Królewskim Lesie utworzono 19 osad, w Tatarach - 2, w Ossowie (dziś nieistniejącym) - 11, w Borkach - 4, w Kępie Radwankowskiej - 6, w Podgórzu - 17, w Coniewie - 14 i w Maryninie - 10 osad.
        W rok później Stefan Julian Minasowicz sprzedał dobra Potycz Antoniemu Ludwikowi Kruszewskiemu, zatrzymując na swoją własność jedynie folwark Coniew.
        W warunkach kontraktu dotychczasowy dziedzic zawarował sobie - prawdopodobnie na czas urządzania się w Coniewie - pewne przywileje. Zgodnie z nimi miał prawo zajmować swój pokój w pałacu, bibliotekę oraz przechowywać wino w piwnicy. Kruszewski zobowiązywał się utrzymywać parę koni cugowych w stajni oraz zapewnić mieszkanie, ogrzewanie i utrzymanie furmanowi Minasowicza. Wolno mu było zebrać plony w ogrodzie oraz uzyskał zgodę na przeniesienie do Coniewa trzystu sztuk szczepów oraz drzewek dzikich i krzewów. Prawdopodobnie planował remont w Coniewie lub nowe inwestycje, gdyż zapewnił sobie wywóz 50 tysięcy cegieł oraz drzewo na oborę.
        W 1873 r. majątek Kruszewskiego składał się z 2 folwarków: Potycz i Marynin oraz wyspy na Wiśle zwanej Kępą Potycką.
        Nie wiadomo jak długo właścicielem Potyczy pozostawał Kruszewski. Po nim nowym dziedzicem został Klemens Paprocki. Na trzy lata przed śmiercią, w 1895 r. Paprocki spisał testament. Zgodnie z tym dokumentem całość została przeznaczona dla Towarzystwa Ogrodniczego Warszawskiego, organizacji założonej w 1884 r. Związek miał na celu upowszechnianie nauki i praktycznych wiadomości z zakresu ogrodnictwa. Zrzeszał naukowców i ogrodników praktyków. Organizował kursy, wystawy, konkursy, wycieczki i wydawał czasopismo. Według testamentu Potycz miała przejść na całkowitą własność Towarzystwa z chwilą śmierci żony Adeli z domu Schach von Vittenau. Testator nałożył na Towarzystwo obowiązek kształcenia corocznie w zakładzie ogrodniczym jednego z przedstawicieli rodziny Paprockich. Dla włościan wsi Potycz dziedzic zapisał dom znajdujący się w środku wsi z przeznaczeniem na szkołę dla ich dzieci. Obowiązek opieki nad swym grobem powierzył Towarzystwu Ogrodniczemu.
        Testament zawiera również szczegółowe dyspozycje związane z uroczystościami pogrzebowymi i pochówkiem: ...trumna moja jeżeli być może żeby była szklana, gdyż to jest ostatni z najlepszych i praktyczny wynalazek. Grób mój ma być murowany, wewnątrz cementem wylany z podkładami sztabowemi żelaznemi, na których ma leżeć trumna i dokąd ma być przeniesiona trumienka syna mojego Bartosza [...] Na wierzchu tego grobu ma być postawiona kaplica do użytku parafialnego. Wewnątrz podłoga ułożona z terakoty, jako też i boki muru łokci dwa wysokości. Z frontu dwie lekkie wieżyczki, na jednej z nich ma być wmurowane moje popiersie wykute z kamienia. U drugiej wmurowany ma być herb mój Jastrzębiec. W pośrodku drzwi żelazne, w nawie ołtarz i krzyż żelazny męki Pana Jezusa, z boku mała zakrystia ze stołem i komodą i szafa na utensylia [...] Po skonstatowaniu mojej śmierci, mam pozostać jeszcze w domu przez dni sześć, w którym to dniu dopiero mam być przeprowadzony do kościoła, a następnego dnia po nabożeństwie mam być złożonym do grobu. Przez dni trzy, za pozwoleniem władzy, ma się odbywać nabożeństwo każdodziennie o godzinie dwunastej w południe podczas czytania ewangelii. Katafalk ma być urządzony w sali bilardowej, na bilardzie, ubrany kwiatami z oranżerii i kwieciem wazonowym. Pośrodku z góry spuszczony mój portret, otoczony jarzącym światłem, okna i drzwi osłonięte czarnym kirem, a tam, gdzie jest kominek marmurowy ma być urządzony ołtarz. Orszak pogrzebowy ma być tak urządzony, ażeby z jednej strony kobiety, z drugiej, mężczyźni wyciągnięci w jednej linii połączeni wstęgami białą i czarną poprowadzi kondukt śpiewając litanię, przy licznem świetle, którego nie powinno brakować. Starszy gospodarz ze wsi Potycz za wypowiedzenie mowy pogrzebowej na dziedzińcu przy wyprowadzeniu zwłok i ich zatrzymaniu otrzyma 15 rubli srebrem. Przyjęcie po pogrzebie dla wszystkich ludzi ma być dopełnionem przez dwór Potycz i we dworze. O mej śmierci mają być zawiadomieni niezwłocznie wszyscy członkowie familii jako też i znajomi. Zawiadomienie w gazetach ma być potrójne: Kurier Warszawski, Słowo, Czas krakowski, Algemeine Zeitung, Journalle de Debate. Wszystkim żądającym rozdać fotografie. Ktokolwiek by miał jaką pretensję bezzwłocznie zaspokoić.
        W okresie międzywojennym, podczas pierwszego spisu powszechnego ludności Polski przeprowadzonego 30 września 1921 r., folwark Potycz liczył 9 budynków zamieszkałych przez 160 osób (wszyscy katolicy), wieś Potycz składała się z 14 domów zamieszkałych przez 72 mieszkańców (70 katolików, 2 Żydów). Folwark Marynin spisano łącznie z folwarkiem Potycz. We wsi Marynin znajdowało się 10 budynków, w których mieszkały 44 osoby (wszyscy katolicy).
        Adela Paprocka, dożywotni użytkownik folwarków Potycz i Marynin wyszła powtórnie za mąż za Tecnera. Na mocy aktu z 1920 r. majątek wydzierżawiła Tadeuszowi Plebańskiemu, inżynierowi rolnikowi. Towarzystwo Ogrodnicze Warszawskie zamierzało po ustaniu dożywocia zorganizować w Potyczy szkołę pszczelarsko-ogrodniczą. Po klęsce wrześniowej w 1939 r. Towarzystwo Ogrodnicze zaprzestało działalności i nie wznowiło jej po zakończeniu wojny.
        Grunty mieszkańców wsi Potycz znajdowały się we wzajemnej szachownicy i były nadmiernie zwężone. Przeciętny stosunek szerokości do długości wynosił jak 1 do 20. W styczniu 1939 r. rozpoczęto scalanie gruntów. Służebności pastwiskowe i leśne zostały zniesione. Pozostał tylko serwitut wodopoju na rzecz wszystkich gospodarzy wsi Potycz. Celowi temu służyła studnia położona na terenie folwarcznym przy drodze prowadzącej do Marynina.
        Wieś Potycz przed wybuchem wojny liczyła 17 gospodarstw. Jej mieszkańcy posiadali 4 konie, 15 krów i 15 świń.
        W dniu 11 lutego 1945 r. majątek, liczący w przybliżeniu 640 ha, przejęto na cele reformy rolnej. Nieruchomości składały się z 5 budynków o charakterze mieszkalnym, cieplarni, chlewów, kurników, spichrza, 2 obór, kuźni, 2 stajni i garażu. Inwentarz żywy wraz z częścią maszyn zabrało wycofujące się wojsko niemieckie. Decyzja o przejęciu dóbr na rzecz Skarbu Państwa wydana została 26 września 1946 r. Jako byłego właściciela wpisano w niej Tadeusza Plebańskiego. Grunty majątku rozparcelowano. Wydano 126 dokumentów nadania ziemi, głównie dla służby folwarcznej, bezrolnych, mało- i średniorolnych z Potyczy i okolicznych wsi. Maksymalna wielkość działki wynosiła 5 ha.
        W okresie powojennym w Potyczy działała Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna.
        Potycz należała do 1867 r. do gminy o tej samej nazwie, później do gminy Czersk. W dniu 1 lipca 1952 r. utworzono gminę Rososz z siedzibą gminnej rady narodowej w Rososzy. W jej skład weszły m.in. gromady: Marynin (miejscowość dziś nie istniejąca) oraz Potycz. W 1955 r. w Rososzy powstało Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej.
        Obecnie Potycz położona jest w gminie Góra Kalwaria. Do około 1975 r. była w powiecie grójeckim. Od 1999 r. znajduje się w powiecie piaseczyńskim. Potycz od początku swego istnienia do I wojny światowej należała do parafii rzymskokatolickiej w Czersku. W okresie dwudziestolecia międzywojennego (nie znamy daty) została przyłączona do parafii Konary.

        Ewa i Włodzimierz Bagieńscy
    Ewa Bagieńska jest magistrem historii. Pracuje w Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego. Włodzimierz Bagieński jest doktorem historii. W latach 1984-2003 pracował jako kierownik Archiwum m. st. Warszawy Oddział w Górze Kalwarii.
Baniocha
Brześce, Podłęcze
Brzumin
Cendrowice, Sobików
Coniew
Czaplin
Czaplinek, Krzymów
Czarny Las, Kiełbaska, Obręb, Sierzchów
Czersk, cz. 1 - Wójtostwo
Czersk, cz. 2 - Kasztelania
Czersk, cz. 3 - Kościoły
Czersk, cz. 4 - Starostwo
Czersk, cz. 5 - Szlachta w mieście
Czersk, cz. 6 - w XIX w.
Czersk, cz. 7 - dwudziestowieczne ciekawostki.
Góra Kalwaria - garnizon rosyjski w l. 1819-1914, cz. 1
Góra Kalwaria - garnizon rosyjski w l. 1819-1914, cz. 2
Kawenczyn, Kawenczynek, Dębówka, Turowice
Kąty
Linin
Łubna, Solec, Szymanów
Moczydłów, Mikówiec
Pęcław
Tatary
Ustanów
Wólka Załęska, Tomice

 | ADWOKAT | AKACJOWY ZAKĄTEK | AS BUD-PROF | ASSETS | ATW DEVELOPMENT | BIARKEM | BIURO OGŁOSZEŃ w PIASECZNIE | BIURO RACHUNKOWE | BUD-RIM DEVELOPMENT | DEK-BUD | DRUKARNIA CYFROWA PIASECZNO | EKOBUD | FANTAZJA | GEODETA UPRAWNIONY | Grast & MTB | GRZEGORZ WARZOCHA | HURTOWNIA ELEKTRYCZNA | INWEST-KUL | JARPER | KATARZYNA BORKOWSKA - WARZOCHA | KRYSTA | LICENCJONOWANE USŁUGI KSIĘGOWE | MADEX | NATALIA GOLD | NIERUCHOMOŚCI LACH | OKNA USTANOWSKIE | PRINT SHOP Nie tylko wizytówki .... | REKLAMA PIASECZNO | SELF STORAGE | STUDIO KOLORÓW | TACPA | TYNKBOR | www.3xNiemiecki.pl | 
 |  Nasz Solec | Beżowiak | Dołącz do ruchu JOW w Górze Kalwarii | Miasto i Gmina Góra Kalwaria | Nadleśnictwo Chojnów | Starostwo Powiatowe |