Nasza witryna używa plików cookies (ciasteczek) w celach statystycznych oraz by ułatwić korzystanie z serwisu. Zmieniając ustawienia w opcjach przeglądarki internetowej możesz zablokować zapisywanie plików cookies na Twoim urządzeniu.
22 października 2018
jesteś naszym gościem
 
Witamy w serwisie
katalog firm
firmy, usługi, towary
ogłoszenia drobne
dodaj ogłoszenie drobne
ostatnio dodane ogłoszenia
Praca:

Poszukuję pracownika z prawem jazdy B do montażu schodów, drzwi, podłóg, umowa o pracę, Piaseczno, tel. 504 198 844, 22 737 23 32

Usługi:

DRUKARNIA w Piasecznie, cyfra, offset, studio graficzne tel. 601 213 555

Sprzedam:

Działki budowlane 800 - 1200 m2 Prażmów, tel. 602 77 03 61

PIASECZNO - FIRMY - USŁUGI - TOWARY - INFOLINIA SERWISU: tel. 222 133 133
Historia wokół nas
 Kąty
    Historia Wokół Nas, miesięcznik Co i jak (nr 61) grudzień 2003

        Wieś Kąty położona w gminie Góra Kalwaria to dawna kolonia niemiecka, którą założono 200 lat temu, w 1803 r. Początkowo nosiła nazwę Kannstatt (Cannstatt) przeniesioną przez kolonistów z ich starej ojczyzny. Niemiecki Kannstatt od 1905 r. stanowi dzielnicę Stuttgartu, stolicy kraju związkowego Badenia-Wirtembergia, nad Neckarem.

        Osadnicy przybyli z Księstwa Wirtemberskiego nad Dunajem i z Palatynatu (Pfalz) nad Renem ( obecnie w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat ze stolicą w Heidelbergu), od 1777 r. połączonego z Bawarią.
        Przybysze z państw niemieckich byli protestantami wyznania ewangelicko-augsburskiego (luterańskiego). Była to tzw. ludność szwabska, od nazwy historycznej krainy położonej w dorzeczu górnego Renu i Dunaju, która we wczesnym średniowieczu nazywała się Szwabią.


    Godło Królestwa Wirtembergii wg wzoru z 1818 r. Po lewej stronie herb Wirtembergii, po prawej Szwabii.


        W tym samym czasie założona została niemiecka kolonia Gąski (Gonzig) pod Warką. Obie kolonie Gąski i Kąty należały do Ekonomii, czyli zarządu majątku państwowego w Potyczy. Dużo później, w 1838 r., w związku z przejściem Potyczy w ręce prywatne, zarząd przeniesiony został do Moczydłowa. Grunty wsi stanowiły własność Rządu Królestwa Polskiego, a koloniści płacili czynsz z tytułu dzierżawy.
        Kąty powstały na terenach dawnego klucza moczydłowskiego, należącego od końca XVII w. do uposażenia domu zakonnego księży oratorianów (filipinów), a następnie do księży bartoszków zwanych komunistami w Nowej Jerozolimie - Górze Kalwarii. Tereny te zostały przejęte przez administrację pruską po III rozbiorze Polski w 1795 r.
        Nazwy miejscowości i siedzib zborów luterańskich wymienione są w tekstach aktów małżeństw i zgonów spisywanych w Urzędzie Stanu Cywilnego Gminy Góra. Urzędy te utworzono po wejściu w życie Kodeksu Napoleona w Księstwie Warszawskim tzn. po dniu 1 maja 1808 r. We wspólnych księgach rejestrowano wówczas urodzenia, małżeństwa i zgony katolików, ewangelików i Żydów. Niemieckie nazwy, nieznane polskim urzędnikom, nie zawsze poprawnie zostały odczytane z dokumentów, które przywieźli ze sobą koloniści.
        W aktach wymienione są m.in. miasta: Nagul, Sachsenheim, Reninger, Nordheim, Bietnigheim, wsie Zylinbuch, Bodelschausen w powiecie Rottenburg, Elhauser, Thutlinger, Szchwandorf, Mundelzein, Breidemberg i parafie Zylmandynger lub Zylmynger, Witmendynger lub Wilmandynger, Chorcheim lub Chorchajm, Igelcheiyzer lub Ingerhauz, Kralsyrasen, Neckerau, Iham lub Tham, Lauchen pod Neusztad, Botwar i inne.
        Magdalena Walenwayn, córka Jerzego, pochodziła ze wsi Gayberg z powiatu Haydelberg, z Księstwa Palatynatu (Xięstwa Faulc).
        Katarzyna Hoffmann urodziła się w Mandel w Palatynacie, poślubiła Krzysztofa Hamann. W Kątach urodziły się ich dzieci: Jakub (1818 r.), Katarzyna (1820 r.), Elżbieta (1822 r.), Krzysztof (1824 r.), Grzegorz Piotr (1826 r.), Filip (1829 r.) i Jerzy (1831 r.).


    Odcisk pieczęci wójta gminy kolonii Kąty na dokumencie z 1825 r.


        Cmentarz osadników niemieckich istniał już w 1812 r. W księdze zgonów parafii rzymskokatolickiej w Górze, w akcie zgonu Anny Walenwein napisano, że pochowana została -in Caemetario Lutherano in Colonia Kąty sito-.
        W 1824 r. w Kątach zbudowano tzw. Bethaus. Był to drewniany budynek, w którym mieścił się dom modlitwy i szkoła religijna. Nauczyciel - kantor utrzymywał się ze składek płaconych przez rodziców uczących się dzieci. Program nauczania obejmował umiejętność czytania i pisania w języku ojczystym, rachunki oraz religię. Początkowo językiem wykładowym był niemiecki, ale już około połowy XIX w., wraz z postępującą polonizacją ewangelickich osadników, do szkół kantorackich zaczęto wprowadzać język polski, a następnie rosyjski.
        W 1824 r. w Kątach stała już karczma. W kontrakcie zawartym przez ówczesne ministerstwo - Komisję Rządową Przychodów i Skarbu z dzierżawcą wieczystym folwarku Moczydłów z przyległościami, dzierżawcy przysługiwało prawo propinacji, czyli fabrykowania wódki i piwa oraz sprzedaży trunków w karczmach we wsiach: Moczydłów, Mikówiec i Kąty.
        W 1842 r. kolonia Kąty, wg wykazu sporządzonego przez burmistrza Góry, liczyła 40 domów, z których 33 zamieszkiwali ewangelicy, 6 katolicy i 1 Żydzi. Mieszkało tu 256 ewangelików, 117 katolików i 13 Żydów.
        Od 1861 r. kolonia otrzymała nowego kantora - Ernesta Fryderyka Hänela. Zamieszkał on w domu składającym się z sali do modlitwy, z izby szkolnej, izby mieszkalnej i alkierza. Otrzymywał od wspólnoty wyznaniowej 60 rubli w srebrze, jako pensję roczną. Korzystał z 3 mórg ziemi uprawianych przez gospodarzy. Miał też trochę dochodów niestałych z tytułu niektórych posług religijnych. Spełniał obowiązki kultowe w niedziele i święta, uczył religii, był nauczycielem szkolnym i razem z dozorem opiekował się cmentarzem, położonym w Kątach, od strony Mikówca.
        Gospodarze - włościanie z Kątów zostali uwłaszczeni na mocy ukazu carskiego z 1864 r. Uzyskali prawo własności do użytkowanych gruntów.
        W latach osiemdziesiątych XIX w. w Kątach znajdowała się garbarnia i olejarnia.
        Pierwsza wojna światowa już na samym początku przetoczyła się przez te tereny. Po walkach niemiecko - rosyjskich jesienią 1914 r. pozostały liczne mogiły. Ich wykaz, sporządzony przez wójta gminy Kąty, otrzymał przy raporcie ze stycznia 1915 r. rosyjski naczelnik powiatu grójeckiego. We wsi Kąty, w odległości 100 kroków od Urzędu Gminnego, na gruntach Galiana znajdowały się 2 mogiły, w których pochowano 14 żołnierzy niemieckich. Dwaj żołnierze niemieccy spoczywali we wspólnej mogile na miejscowym cmentarzu.
        Podczas pierwszego w Polsce niepodległej Powszechnego Spisu Ludności w 1921 r. Kąty liczyły 55 budynków mieszkalnych, w których mieszkało 294 katolików i 61 ewangelików. Narodowość polską podali wszyscy mieszkańcy opisywanej wsi.
        Najstarsze zachowane rejestry mieszkańców stałych wsi Kąty pochodzą z lat 1935-1939. Kąty liczyły wówczas 78 numerów domów ( 4 były nie zamieszkane). Wśród rodzin ewangelickich pojawiły się nazwiska: Lehr (od początku istnienia kolonii), Bauer, Stockinger, Lemke, Kongel, Wahl, Fetter, Besler, Rupp, Schierle, Marks, Wandel. W lipcu 1944 r. ewangelicy zostali ewakuowani na Zachód.
        W granicach wsi Mikówiec znajduje się - obecnie zniszczony - cmentarz osadników niemieckich, na zachodnim skraju lasu przy drodze do wsi Wojciechowice. Cały teren cmentarza porośnięty jest lasem; zachowały się nieliczne płyty nagrobne.
        Drugi cmentarz - wojenny żołnierzy niemieckich i rosyjskich, poległych w 1914 r. znajduje się w lesie, 100 m. od szosy między wsiami Mikówiec i Kąty. Ma formę kopca otoczonego rowem. Przy wejściu, na kamieniu widnieje niemiecki napis: -Tapfere nach Kampf Friede 1914 - 59 deutschen 41 russen- (Waleczni w walce o Pokój 1914 - 59 niemieckich 41 rosyjskich). Na przeciwległym kamieniu pod krzyżem łacińskim umieszczono polski napis -Módlcie się za poległych-.
        Obie nekropolie wpisano do rejestru zabytków w latach 1991-1992.
        W końcu XX w. w Kątach wzniesiono kościół filialny Miłosiernego Serca Bożego w parafii Góra Kalwaria, w dekanacie czerskim.
        Do około 1837 r. Kąty należały do gminy kolonii Kąty, następnie do gminy Moczydłów, a od 1867 r. do 1954 r. stanowiły siedzibę Urzędu (Zarządu) Gminnego gminy, a od 1955 r. gromady o tej samej nazwie co miejscowość. Od 1 stycznia 1973 r. znajdują się w granicach gminy Góra Kalwaria.

        Ewa i Włodzimierz Bagieńscy
    Ewa Bagieńska jest magistrem historii. Pracuje w Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego. Włodzimierz Bagieński jest doktorem historii. W latach 1984-2003 pracował jako kierownik Archiwum m. st. Warszawy Oddział w Górze Kalwarii.
Baniocha
Brześce, Podłęcze
Brzumin
Cendrowice, Sobików
Coniew
Czaplin
Czaplinek, Krzymów
Czarny Las, Kiełbaska, Obręb, Sierzchów
Czersk, cz. 1 - Wójtostwo
Czersk, cz. 2 - Kasztelania
Czersk, cz. 3 - Kościoły
Czersk, cz. 4 - Starostwo
Czersk, cz. 5 - Szlachta w mieście
Czersk, cz. 6 - w XIX w.
Czersk, cz. 7 - dwudziestowieczne ciekawostki.
Góra Kalwaria - garnizon rosyjski w l. 1819-1914, cz. 1
Góra Kalwaria - garnizon rosyjski w l. 1819-1914, cz. 2
Kawenczyn, Kawenczynek, Dębówka, Turowice
Linin
Łubna, Solec, Szymanów
Moczydłów, Mikówiec
Pęcław
Potycz
Tatary
Ustanów
Wólka Załęska, Tomice

 | ADWOKAT | AKACJOWY ZAKĄTEK | AS BUD-PROF | ASSETS | ATW DEVELOPMENT | BIARKEM | BIURO OGŁOSZEŃ w PIASECZNIE | BIURO RACHUNKOWE | BUD-RIM DEVELOPMENT | DEK-BUD | DRUKARNIA CYFROWA PIASECZNO | EKOBUD | FANTAZJA | GEODETA UPRAWNIONY | Grast & MTB | GRZEGORZ WARZOCHA | HURTOWNIA ELEKTRYCZNA | INWEST-KUL | JARPER | KATARZYNA BORKOWSKA - WARZOCHA | KRYSTA | LICENCJONOWANE USŁUGI KSIĘGOWE | MADEX | NATALIA GOLD | NIERUCHOMOŚCI LACH | OKNA USTANOWSKIE | PRINT SHOP Nie tylko wizytówki .... | REKLAMA PIASECZNO | SELF STORAGE | STUDIO KOLORÓW | TACPA | TYNKBOR | www.3xNiemiecki.pl | 
 |  Nasz Solec | Beżowiak | Dołącz do ruchu JOW w Górze Kalwarii | Miasto i Gmina Góra Kalwaria | Nadleśnictwo Chojnów | Starostwo Powiatowe |